Gezonde voedingsmiddelen of gezonde voeding?

Vaak wordt er geroepen van bepaalde voedingsmiddelen dat ze gezond zijn of juist ongezond. Zo hebben verschillende voedingsmiddelen al onder vuur gelegen in de verschillende hypes. Toch ligt dat minder zwart-wit dan veel consumenten denken. Wat zijn eigenlijk criteria voor een gezonde voeding of een gezond voedingsmiddel? Waarop zijn algemene voedingsrichtlijnen eigenlijk gebaseerd?

Wat is gezondheid?

Als we willen definiëren wat een gezonde voeding is, is het eerst nodig om eens stil te staan bij de definitie van “gezondheid”. Een gezonde voeding is bedoeld om de gezondheid te bevorderen en in stand te houden. Voor gezondheid zijn in het verleden verschillende definities gebruikt: Tot 1948 werd gezondheid door de World Health Organisation (WHO) alleen gezien als: afwezigheid van (lichamelijke) ziekte of zwakte. Vanaf 1948 breidde de WHO deze definitie uit tot: een toestand, van lichamelijk, geestelijk en sociaal welbevinden en niet slechts afwezigheid van ziekte of zwakte. Tegenwoordig wordt gezondheid gedefinieerd als: Het vermogen om zich aan te passen aan veranderende situaties. De definitie van gezondheid wordt steeds verder uitgebreid en opgerekt.

Wat is een gezonde voeding?

Tijdens het ontwikkelen van de Richtlijnen Goede Voeding 2015 werd aan de hand van de achtergronddocumenten waarop deze richtlijnen zijn gebaseerd steeds duidelijker dat het aantonen van een oorzakelijke relatie tussen het innemen van een voedingsmiddel en het ontstaan van bepaalde ziekten of sterfte lastig is. Ook Daan Kromhout benadrukte dat al in de publiekslezing van de Nederlandse Academie voor Voedingswetenschap die hij in januari 2015 heeft gehouden. In zijn lezing hield hij dan ook een pleidooi om niet langer op het niveau van voedingsstoffen of voedingsmiddelen te kijken, maar op het niveau van voedingspatronen.
Hoewel de consument misschien het idee heeft dat er al heel veel over de relatie tussen voeding en gezondheid bekend is, denken de voedingswetenschappers daar toch heel anders over.

Nieuwe richtlijnen ook meer gericht op voedingspatronen?

Op dit moment wordt er nog steeds hard gewerkt aan de nieuwe Richtlijnen voedselkeuze en de opvolger(s) van de Schijf van Vijf. Tijdens het symposium “De nieuwe voedingsrichtlijnen” zijn er door verschillende groepen deelnemers verschillende dagmenu’s uitgewerkt waarbij in ieder dagmenu de nadruk lag op een andere voedingsgewoonte. Hierbij werd natuurlijk tegemoet gekomen aan allerlei hypes die door consumenten worden gevolgd, maar ook aan het steeds bekender worden van bepaalde voedingspatronen die cultureel bepaald zijn.
Het is nog even afwachten hoe het nieuwe voorlichtingsmodel eruit komt te zien, maar het lijkt erop dat er voor elk wat wils ingebracht is. Het is mogelijk dat er een basismodel geleverd wordt waarin variatiemogelijkheden voor verschillende voedingspatronen worden weergegeven. Over een paar maanden krijgen we zeker antwoord op deze vraag…  

Voedingsrichtlijnen ook afhankelijk van voedselconsumptie

Wie eens rondkijkt op deze site ziet dat er veel overeenkomsten zijn in de voedingsrichtlijnen in de verschillende landen. Dit wordt vooral inzichtelijk als de voedingsmiddelen die er worden geadviseerd worden ontleed op basis van voedingsstoffen. Toch worden er veel verschillende voedingsmiddelen gebruikt in alle landen die algemene voedingsrichtlijnen hebben opgesteld. Hierbij wordt natuurlijk gekeken naar de voedingsgewoonte van de bevolking. In Nederland wordt deze in kaart gebracht met behulp van voedselconsumptiepeilingen. Aan de hand van de resultaten uit de voedselconsumptiepeilingen, resultaten uit onderzoek naar de relatie tussen voeding en ziekte en sterfte worden er dan richtlijnen goede voeding vastgesteld. Met behulp van deze richtlijnen wordt dan getracht om de ongewenste trends die te zien zijn in de voedselconsumptie en de prevalentie van ziekte en sterfte bij te sturen.

Vruchtensapadvies op basis van de voedselconsumptiepeiling

Een mooi voorbeeld hiervan is de aanbeveling om het gebruik van vruchtensap te beperken. Voor consumenten kan dit de indruk wekken dat vruchtensap niet gezond is. Vruchtensap bevat meer voedingsstoffen dan frisdrank, maar een glas frisdrank bevat evenveel suiker als een glas vruchtensap. Bovendien drink je sneller een glas sap leeg dan dat je een sinaasappel ontdoet van zijn schil en in partjes opeet. Het sneller drinken van sap leidt er gemakkelijker toe dat je sneller 3 glazen sap drinkt, dan dat je drie grapefruits zou eten. Daarnaast krijg je met de vaste vrucht meer vezels binnen dan met allen de vruchtensap.
Kortom vruchtensap is gezonder dan frisdrank, omdat het meer vitamines en mineralen bevat. Vruchtensap is minder gezond dan een vrucht in zijn geheel, omdat het minder vezels bevat dan een portie fruit.

Wat is dan een goede voeding?

Een goede voeding is een voeding waarin alle voedingsstoffen in een goede onderlinge verhouding en in voldoende mate voorkomen en op de juiste momenten worden genuttigd. Zo’n voeding kan op verschillende manieren opgebouwd zijn. Een mooie verdeling van de verschillende voedingsstoffen overdag waarbij rekening gehouden wordt met in- en ontspanning is dus een vereiste. Dat kan op verschillende manieren worden ingevuld, zolang er maar aan de behoefte van het individu wordt voldaan. Kortom een goede voeding kan op verschillende manieren worden ingevuld. Er zijn dus meerdere voedingspatronen denkbaar die aan deze eisen voldoen.  
Toch zijn de 10 Braziliaanse voedingsrichtlijnen wel heel mooi toepasbaar in de Nederlandse situatie. Wat mij betreft mogen ze zo overgenomen worden.


Geplaatst door Anneke Palsma op 4 February 2016

Een reactie plaatsen